Yazar: Uzay Gökerman

Meclis Dışına Taşan

Cumhurbaşkanlığı Seçimi

Meclisimiz, Cumhurbaşkanlığı ile ilgili olarak ilk oturumun yapıldığı 27 Nisan 2007 Cuma günü itibarıyla temsil etme yeteneğinin sorgulandığı bir yer haline bürünmüştür. 

Dergimizin Nisan ayı sayısında Cumhuriyetin Başkanını Seçmesiyle ilgili şöyle bir yorumumuz olmuştu.

“Meclisimiz bu ay sonuna doğru yoğun stratejilerin ve politikaların çarpıştığı tam bir demokrasi platformuna dönüşecektir; ve o platformun içinde kalabildiği ölçüde her türlü sonuç kazanım, birikim ve demokrasi kültürüne, kamuoyunun hafızasında da sağlıklı bir yer edinmesine neden olacaktır.” (1) 

Bu yorumu yapmamızın nedeni seçimin meclis çatısı altında gerçekleşme zorunluluğu, meclisin temsil gücü; anlamıyla ilgiliydi.  

“Demokrasiler, ihtiyaca ve günün koşullarına göre kendilerini yenileme özelliğini içinde barındırmalıdır. Bu çoksesli nitelikli tartışma, öğrenme, sindirme ve uygulayabilme kültürünün toplumda yerleşmesiyle mümkündür. Bu kültürün cisimleşmiş hali de meclistir.” (2) 

Meclisimiz, cumhurbaşkanlığı ile ilgili olarak ilk oturumun yapıldığı 27 Nisan 2007 Cuma günü itibarıyla temsil etme yeteneğinin sorgulandığı bir yer haline bürünmüştür. 

Neden?  

Seçim sürecinin meclis çatısı altında kaldığı ölçüde, demokrasimiz adına her anlamda kazanım olacağını söylemiştik; ama seçim süreci birinci tur görüşmeleri sürerken meclis dışına, Anayasa Mahkemesi’ne taştı.  

Konunun laiklik tartışmalarına hiç girmemiştik; bu boyutunun da olduğunu Türkiye içinde yaşayan biri olarak göz ardı edemeyiz elbette. Ama bizim ilk adımdaki derdimiz demokrasinin toplum hafızasında sağlıklı yer edinmesiydi.  

Demokrasi hafızamız için bunun farklı bir süreç olduğunu da itiraf etmeliyiz. Meclisimiz bu anlamda çözmesi gereken problemi düğümlemiş daha önce eşi benzeri görülmemiş bir tartışma başlatmıştır.  

Anayasa Mahkemesi kuşkusuz sistemimizin önemli ve vazgeçilmez unsurlarından bir tanesidir; devlet aygıtımızın denetim, görüş alma, anayasal düzenimizin devamı anlamında ona da ihtiyacı vardır; her ne kadar anayasa devletin siyasal yapısı ile şeklini ifade etse de hukuki bir metindir ve hukuk, iki ile ikinin toplam dört edemediği bir alandır. Anlama ve anlamlandırma şekline göre farklı yorumlara sebebiyet verir. Hukuk, kamu düzeninin vazgeçilmez parçasıdır.  

Bugün cumhurbaşkanlığı seçiminin gelip tıkandığı nokta anayasa içinde yer alan farklı maddelerin meclis oturumunun açılışı ile ilgili yaptığı farklı tanımlar ve açılımlardır. Her görüş işine gelen maddeyi ileri sürmekte, ona tutunmaya çalışmaktadır. Burada uzlaşma kültüründen çok zıtlaşma anlayışının ön planda olduğunu görüyoruz.  

Demokrasi, her zaman düşüncelerin, ideolojilerin ve inançların aynı yerde buluşma anlaşma, uzlaşmaları anlamına geldiğini söyleyemeyiz. Kelimenin demokratik içeriğine bağlı kalarak “çatışılabileceğini” de bilmeli, kabullenmeliyiz.  

Demokrasi dediğimiz şey “al gülüm, ver gülüm” değildir. (Aman burada yaptığımız deyimden yola çıkarak cumhurbaşkanı adayına atıfta bulunduğumuz anlaşılmasın.) 

Seçim sürecinin bu zıtlaşmaya varabileceğini düşünmüş; Nisan ayı için yazdığım yazıyı “uzlaşma” kültürünün kazanması umuduyla kaleme almıştım.  

Anayasamız, cumhurbaşkanlığı makamına çok özel anlamlar vererek tanımlamıştır.  

104. Madde: Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir. 

Bu tanımla da “makam” siyasi ve politik tartışmaların dışında bırakılmış, bir anlamda yine kelimenin demokrasinin çizdiği sınırlar dahilinde “uzlaşmak” zorunlu kılınmıştır.

Cumhurbaşkanının kuşkusuz kendine göre inancı, sahip olduğu politik görüşü, oy verdiği partisi olacaktır; ama bunlardan hiçbiriyle organik bağı bulunamayacaktır; bulunmamalıdır.  

Yine Nisan ayı için yazdığım yazıda demokrasi sürecimiz içinde seçilmiş cumhurbaşkanlarının seçim şekilleriyle ilgili bilgiler vermiştim. Sn. Turgut Özal’ın seçimi hariç yukarıda çizdiğimiz şablona uygun bir sistemin yürürlükte olduğunu biliyoruz. Özal’ın Köşke “tırmanmak” için uzlaşma arayışında bulunmadığını, kendi sahip olduğu meclis gücünü cisimleştirmekle yetindiğini o günleri yakın dönemde yaşamış olarak hatırlayabiliyoruz. Dört yıl sürdürdüğü bu görevin son iki yılını yeni meclis ve hükümetiyle kavgalı olarak geçirmiş olduğunu, bunun cumhuriyetimizde bir küskünlük dönemi olarak anıldığını da anımsıyoruz.  

Bugün yaşadığımız düğüme bakıp 1989 yılı sendromunun tekrarlandığını söyleyebiliyoruz.

Niçin? 

Meclis çoğunluğunu elinde bulunduran iktidar partisi seçimden üç gün öncesine kadar cumhurbaşkanlığını sanki kendi iç meselesiymiş gibi kabullenmiş, konuyu ne meclisle, ne de meclis dışı ile paylaşmamıştır. Hatta adayın açıklanacağı son ana kadar konu partisinin içinde bile tartışılmaz, üç kişinin bildiği bir mesele olarak kabul ettirilmek istenmiştir. 

Adayın ortaya çıkmasından sonraki üç gün içinde yaşanan “uzlaşma” arayışları meclisteki diğer partilerce samimi bulunmamıştır. Ülkeyi bir anda bahar havasına sokan ve herkeste gizli bir memnuniyet uyandıran bu üç günlük sürecin Nisan ayı başında başlatılması, bu konuda kendisini sorumlu hissedenlerin, günlük gazeteler, televizyonlar, paneller ve çeşitli toplantılar aracılığıyla birbirleriyle söz düellosuna gireceklerine, aynı çatı altında bulundukları mecliste iletişim halinde olmaları doğru ve yakışır yöntem olacaktı.  

Ama bu yol tercih edilmedi. 

Uzlaşma arayışının üç günlük sürece sıkıştırılmaya çalışılması kuşkusuz hep yerleşmesi ve kökleşmesini umduğumuz demokrasimize katkı yerine yepyeni ayak oyunları, dolambaçlı yollar, kapalı kapılar ardında yapılan pazarlıklar, bu nedenle de hiç hoş gözle görülmeyen ilişkiler yaratmış, hatta öğretmiştir.

Meclis kendi üzerine yüklenen sorumluluğu yerine getirememiş, 11. cumhurbaşkanlığı seçimi için 11 kişilik bir yüksek mahkeme heyetinin vereceği görüşe mecbur kalmıştır.  

Konu meclis dışına taştığına göre bizim de söyleyeceğimiz bir söz hakkı doğmuş, bu metin yazılmıştır.  

Anayasa Mahkemesi’nin ne tutum sergileyeceğini bilmiyoruz.  

Diyelim ki, oradan çıkan görüş birinci turun yenilenmesi, 367 kişinin sağlanması yönünde oldu ve 2 Mayıs tarihinde yapılacak oturum öncesinde bu karar ortaya koyuldu; yine farzedilim ki, o gün birinci oturuma katılmamış yedi sekiz kişi “vicdanlarının” sesini dinleyerek 11. cumhurbaşkanını seçmek üzere meclis genel kuruluna katılma yönünde karar almış; ve anayasanın istediği çoğunluk böylece sağlanmış; yine aynı gün bütün katılımcılar bu işin tamamlanması için ortadaki tek adaya oylarını vermiş, sonuç alınmış olsun.  

“Bunun demokrasimiz adına bir kazanım sağlanmış gibi tarihe not düşülmesi mümkün müdür?”  

Bu soruyu ortada bırakmayacak, kendi fikrimi de ortaya koyacağım.  

Meclisimiz kendisine verilen görevi yerine getirememiştir. Bu nedenle de bir sonraki seçimi yapma inandırıcılığını yitirmiştir. Fikrimi siyasi olarak iktidar partisine karşı duruş olarak ifade etmiyorum. Meclisimizi iktidarı ve muhalefetiyle bir görüyorum. Bir sonraki süreçte yaşanacak bir sürü sorunu ve gerilimi geleceğe miras bırakmadan, zaten her durumda bir kaç ay içinde yapılması zorunluluk haline gelmiş milletvekili seçimlerinin yenilenmesi ve millet iradesiyle eli güçlendirilmiş taze meclisin bu yazının ana fikrinde işaret ettiği demokrasi ve uzlaşma kültürü içinde cumhurbaşkanlığı seçimini yapması gerekliliğini söyleyerek, yorumumuzu bitiriyoruz.

Manyetik Takla Olası Mı ?

Cumhuriyet, Başkanını Seçiyor

Düşmeyen Gündem Küresel

Isınma

Genetiğimizle mi Oynanıyor?

İnsanı Değiştirecek Genetik Keşif

Süt Gerçekten Besleyici mi?

Sen Bir Meleksin

Tarlabaşı'nda Yaşamak

"7 Ağaç" Anlamlı Hediye

Cinsellik ve Toplumsal Ahlâk

26. Uluslararası İstanbul Film Festivali

Dolmabahçe'nin Fotoğrafları

Hayal Gücünüzün Sınırlarını Zorlayın

Hallac-ı Mansûr'u Anlamak

Neva Makamında Bir Nuck Muay

İndigo Anna