|
 Haber: Mehmet Karaarslan
Bilim Haberleri,
İstanbul
Füzyon Deneyi
Başarıldı
Çinli araştırmacılar füzyon deneyinde plazma
üretmeyi başardılar. Çin, hem uluslararası prestijini yükseltmek hem de
petrole bağımlılıktan kurtulmak için füzyon enerjisini geliştirmeye yatırım
yapıyor.
.jpg) Güneşin de başlıca enerji kaynağı olan
Füzyon, gelecekte temiz ve sınırsız enerji elde edebilmeyi sağlayabilecek.
Füzyon, diğer anlamıyla "Nükleer Kaynaşma", Fizyon'un yani Nükleer
Parçalanma'nın tersine, farklı iki element çekirdeğinin birleşerek daha ağır
bir element atom çekirdeği oluşturmasıdır. "Çekirdek Tepkimesi" olarak ta
bilinen bu tepkimenin sonucunda çok büyük miktarda enerji açığa çıkıyor.
.jpg) Nükleer füzyon, hafif radyoaktif atom
çekirdeklerinin birleşerek daha ağır atom çekirdeklerini meydana getirmesi
olarak tanımlanıyor. Füzyon reaksiyonunda ortaya çıkan sıcaklık, örneğin,
Güneş’teki reaksiyonlar gibi çok yüksek derecelere çıkıyor.
.jpg) Çinli araştırmacılar, ülkenin ilk füzyon
deneyinde plazma üretmeyi başardıklarını açıkladı. Ekonomisi hızla gelişen
Çin böylece, ABD ve AB ile bu yeni kuşak teknolojide rakip oldu.
Araştırma, Çin hükümetine bağlı Ulusal
Plazma Fizik Merkezi’ndeki Tokamak adlı füzyon reaktöründe yapıldı. Ancak
Çin deneye ilişkin detayları açıklamadı. Füzyon deneylerinde kullanılan dev
reaktörlerin yapımı, yüksek maliyetler gerektiriyor.
.jpg) Ekonomisi hızla büyüyen Çin, gerek
uluslararası prestij, gerekse petrole bağımlılığını azaltmak için füzyona
yatırım yapıyor. Çin, günde 3.5 milyon varille dünyanın ikinci petrol
tüketicisi. Petrole bağımlılığını azaltmak isteyen Çin, gelecek yıllarda
nükleer enerji üretmeyi planlıyor ve doğal gaz, rüzgar ve mısırdan elde
edilen etanol gibi daha temiz enerjilere de yatırım yapıyor. Füzyon
deneyleri de bunun bir parçası.
Füzyon tepkimeleri Güneş'te her an doğal
olarak gerçekleşiyor. Güneş'ten gelen ısı ve ışık, hidrojen çekirdeklerinin
birleşerek Helyum'a dönüşmesi ve bu dönüşüm sırasında kütle kaybı karşılığı
enerjinin ortaya çıkması sayesinde meydana geliyor. Kütle karşılığı
enerjinin büyüklüğü Albert Einstein'ın ünlü E=mc² formülüyle
rahatlıkla hesaplanabiliyor.
Nükleer füzyon için dev işbirliği
.jpg) AB, ABD, Rusya, Çin, G. Kore, Hindistan
ve Japonya anlaştı. Fransa’da inşa edilecek dünyanın en büyük nükleer füzyon
reaktörü, 2040 yılında enerji üretmeye başlayacak.
Bilim insanları çalışmaların başarılı
olması halinde 22'inci yüzyılda küresel enerji üretiminin yüzde 20'sinin
nükleer füzyondan sağlanacağını vurguluyor.
Londra'daki Uluslararası Termonükleer
Deney Reaktörü (The International Thermonuclear Experimental Reactor - ITER)
Fransa’nın Cadarache bölgesinde inşa edilecek. Maliyeti 10 milyar Euro olan
dünyanın en büyük nükleer füzyon reaktörü, 10 yıl sonra işlemeye başlayacak
30 yıl boyunca aralıksız deneyler yapılacak ve 2040 yılında ilk enerji
üretimine başlanacak. ITER nükleer füzyon reaktörü, Uluslararası Uzay
İstasyonu’ndan sonra tarihte yapılan en yüksek maliyetli uluslararası proje
olacak.
.jpg) Enerji krizine çare olacak
Nükleer füzyonun küresel enerji krizine
çare olacağını dile getirenler, bu yöntemle çok az yakıtla yüksek miktarda
enerji üretilebileceğini savunuyor. Nükleer füzyonun geleneksel nükleer
enerjiye göre çok daha az radyoaktif madde çıkaracağı belirtiliyor. Ayrıca
nükleer füzyonun, nükleer enerjiye göre daha az kaza riski olduğu
vurgulanıyor. Nükleer füzyon reaktöründe kaza riski olduğu zaman, reaksiyonu
durdurmak geleneksel nükleer enerjiye göre daha kolay.
.jpg) 1 kilogram’lık füzyon yakıtından, 10
milyon kg’lık fosil yakıtın üreteceği kadar enerji elde edilebiliyor. Birçok
uzmana göre, bu yüzyıl sonunda dünyadaki enerjinin yüzde 20’si nükleer
füzyondan elde edilecek.
Tartışmalı bir enerji kaynağı
Ancak, nükleer füzyonun kullanılmasının
önündeki en büyük engel büyük başlangıç maliyeti ve reaktörleri yürütmek
için gereken dev enerji ihtiyacı. Maliyetlerin yüksekliği ve temel enerji
sarfiyatı nedeniyle, nükleer füzyonun hiçbir zaman nükleer enerjiye
alternatif olamayacağını da dile getiren bilim insanları var. Çevreci
gruplar, akıbeti belirsiz ve pahalı bir teknolojiye bu kadar para
ayrılmasının yanlış olduğunu ve mali kaynakların sürdürülebilir enerjilere
ayrılmasını savunuyor.
Kaynak:
BBC
Bilgi için:
Evrenin Yaratılışı/Füsyon
 YAZAR
HAKKINDA BİLGİ
Mehmet
Karaarslan, 1983 Marmaris doğumlu. İstanbul Bilgi
Üniversitesi TV Gazetecilik bölümü mezunu. İstanbul'da
yaşıyor.
İndigo Dergisi'nin
kurucusu ve yayın yönetmeni. Dünyanın
olumlu yönde değişimi için, dördüncü kuvvet olarak
nitelendirilen medyayı araç olarak kullanıyor. Sosyal
sorumluluk odaklı çalışıyor.
Detaylı Bilgi
|
İndigo
Dergisi’ni
