|
 Haber:
Aslı Alptekin Selman
Mimari Çevre Editörü, İstanbul
Fotoğraflar:
Kerem Selman
Korunması Gereken Bir
Kültürel Miras:
Birgi
Güzel ülkemizin
her karış toprağı, zengin bir kültürel mirasın kalıntıları ile dolu.
Bu mirasa kimi zaman sahip çıkılıp korunsa da, çoğunlukla elimizdeki
pek çok değer ilgisizlikten yitip gidiyor.
İzmir’in Ödemiş ilçesine bağlı
bir belde olan Birgi de, bu değerli alanlardan. Birgi’nin şanslı
olduğu noktalardan biri 1996 yılında 2863 sayılı yasa ile sit alanı
ilan edilmiş olması. Beldedeki Çakırağa Konağı, Dervişağa ve Ulu
Cami gibi önemli binalar restore edilmiş. Fakat tarihi değeri olan
pek çok bina da restore edilmeyi beklerken, yavaş yavaş çürüyor.
Birgi’ye girdiğinizde asırlık
çınarlar, Osmanlı İmparatorluğu zamanından kalma evler ve kendine
özgü bir sükûnet etkisi altına alıyor sizi. Küçük ve kendi halinde
bir belde gibi gözükse de, çok zengin bir tarihi barındırıyor
aslında özünde.
 Birgi'nin
tarihi MÖ 7.yüzyıla kadar
uzanıyor. O devirlerde Lidya kentinin yazlık kenti olan Birgi, 8.
yüzyıldan itibaren Perslerin hâkimiyetine girmiş. Perslerin ardından
Roma ve Bizans egemenliğinde kalan kent, Gazi Sasa Bey tarafından
fethedilerek, Türk beyliklerine dahil olmuş. 1308 yılında Aydınoğlu
Mehmet Bey'in eline geçen Birgi, bir dönem Aydınoğulları Beyliği'ne
başkentlik yapmış. Nihayetinde İsa Bey devrinde, Osmanlı yönetimine
geçmiş. Birgi'nin adının, kentin daha önceki isimlerinden
"Pyrgion"un zaman içerisinde değişmesiyle oluştuğu söylenir.
Anadolu'da
Osmanlı evlerinin kendine
has dokusunun bozulmadan kaldığı ender mekânlardan biri olan Birgi,
muhteşem doğal güzelliğiyle de göz kamaştırıyor. Beton eli değmemiş
beldenin en ilgi çeken evi ise, Kültür Bakanlığı'na bağlı bir müze
olan Çakırağa Konağı. Zengin bir deri tüccarı olan Çakıroğlu Şerif
Ağa'nın 1761 yılında yapımına başladığı konak, üç yıl gibi kısa bir
süre içerisinde tamamlanmış. Taş temel üzerinde üç katlı olarak inşa
edilen konağın alt kat duvarları dışında tamamı ahşap. Çakıroğlu
Mehmet Bey, biri İzmirli, diğeri İstanbullu iki hanımla evlenmiş.
Hanımlar memleket hasreti çekmesin diye, odaların duvarlarına İzmir
ve İstanbul’un birer görüntüsünü yaptırmış. Resimler, hem kentlerin
o günkü görüntülerini vermek açısından, hem de resim sanatı yönünden
son derece önemli. Çakırağa Konağı'nın her yanında göze çarpan
süslemelerse, konağın yapımından sonra 19. yüzyılda eklenmiş.
Çakırağa Konağı 1950'lere kadar konut olarak kullanıldıktan sonra,
Kültür Bakanlığı'na devredilmiş.1977 yılında gerçekleştirilen
restorasyonun ardından, 1995 yılında müze olarak ziyarete açılmış.
Birgi'nin bir başka özel yapısı da, zamanında 70 odalı olarak
yapılan Derviş Ağa Medresesi. Ancak medreseden günümüze yalnızca ana
giriş kapısı ve yıkıntılar kalmış. Osmanlı Hamamı için restorasyon
projesi hazırlanmış ama henüz uygulamaya geçilmemiş.
 Birgi’de tarihi değeri olan ve
koruma için tescillenmiş 150 ev bulunuyor. Restorasyon için kısa
sürede harekete geçilmezse, bu evler zamanla harap olacak.
Hem doğal hem tarihi güzellikleri
ile Birgi, dikkatleri üstüne çekmesi gereken bir belde. Bugüne kadar
tarihi çevre koruma adına önemli adımlar atılmış ama yapılanlar
yetersiz kalmış. Beldenin daha çok tanıtıma ve koruma için finansal
desteğe ihtiyacı var. Yeterli tanıtımla bölgenin önemli bir turizm
merkezi olması mümkün, fakat aynı zamanda konaklama ihtiyacının da
karşılanması gerekiyor. Bunun için yerel pansiyonculuğun
geliştirilmesi önemli bir adım olacak. Yolunuz Ödemiş’e düşerse
Birgi’yi mutlaka ziyaret edin, orada bulunmaktan büyük keyif
alacağınıza eminim. (Hatta Konak Kahve ve Andaç Evi’ne uğrayıp güzel
bir Türk Kahvesi için.) Oraya gittiğinizde lütfen çevrenize şöyle
iyice bir bakın ve düşünün, “bu güzellikleri korumak ve kalıcı
kılmak için ne yapabilirim?” diye.
Fotoğraflar: Kerem Selman
 EDİTÖR
HAKKINDA BİLGİ
Aslı Alptekin Selman
1973, İzmir doğumlu. İ.T.Ü. Mimarlık Fakültesi, Mimarlık
Bölümü’nü bitirdikten sonra, aynı fakültede yüksek lisansını
tamamladı. Mimari Çevre’nin korunması ve geliştirilmesi konusunda
çalışmalar yaptı. İndigo Dergisi’nde, bu konulara dikkat çekmek için
çalışmalarını sürdürüyor. Detaylı bilgi
için tıklayın
|
