|
Yazar:
Mehmet Karaarslan
İnsan
| 26 Temmuz 2009 TSİ
21:00
Eskimoların Hayatı Değişiyor
Grönland'ın
beşte dördü buzla kaplı. Binlerce yıldır Eskimolar,
bu buz kütlesinin kıyılarında denizin kendilerine sunduklarıyla;
balık, fok ve balina avlayarak yaşadılar. Ancak artık iklim
değişiyor; bunun sonucunda da Eskimoların
geleneksel yaşam tarzı da…
Bu durumun en
bariz olduğu yerlerden biri Grönland'ın batı kıyısındaki bir
buzul fiyordundaki balıkçı köyü İllulisat. Bir kuşak önce
buradaki körfez her kış donar, denizi kalın bir buz tabakasıyla
kaplardı. Yerel Eskimolar köpeklerini
kızaklarına bağlar, fok ve balık avı için bu buz tabakası
üzerinde uzun seyahatlere çıkardı. Ancak son yıllarda bu tabaka
yer yer inceldi ve bazen de tamamen yok oldu.
Karanlık aylar
boyunca kayıklar sulara salınır, köpekler bir yerlere bağlanır,
kızaklar bir kenara bırakılır oldu.
İllulisat
fiyordundaki dev buzul son on yılda on milden fazla küçüldü.
Bu gerileme
gezegenimizin felaketle karşı karşıya oluşunun bir sembolü
adeta. Ancak Grönlandlılar yaşadıkları değişimi farklı
yorumluyor.
Grönland Başbakanı
Kuupik Kleist "Bunun küresel bir sorun
olduğunun farkındayız" diyor ve devam ediyor: "Ancak bu değişimi
bir sorun olduğu kadar bir fırsat olarak da görüyoruz;
Grönland'ın bu fırsatlara kapı açmasını istiyorum..."
Bu yaz Grönland'a,
bağlı olduğu Danimarka tarafından özerklik verildi. Bu kararın
en önemli yönlerinden biri, bölgenin potansiyel kaynaklarını
yerel halkın eline vermesi.
Bölgede muazzam
petrol, doğalgaz ve kıymetli maden yatakları; hatta elmas olduğu
düşünülüyor. Dahası son dönemde yaşanan sıcaklık artışı bölgede
madenciliği daha kolay ve karlı bir iş haline getiriyor.
Grönland'ın
geleneklere büyük değer verdiği
doğru
ama bu sizi yanıltmasın.
Zengin kaynaklarıyla bu uçsuz bucaksız ada, artık yeni bir
hayatın eşiğinde…
 Grönland’a
Genel Bakış
Danca’da
(Danimarka dilinde) “Grønland” sözcüğü, "Yeşil Ülke" anlamına
gelir.
Atlas Okyanusu'nun
kuzeyinde, 2.166.086 km² ile kuzey kutbundaki en büyük buz
örtüsüyle
kaplı, Danimarka'nın özerk bölgesi. Bu buz
tabakası 3 kilometre kalınlığında ve tabanı da deniz düzeyinin
altındadır.
Grönland,
yüzölçümü açısından dünyanın en büyük adası konumundadır. Yuzde
81'i buzullarla kaplıdır. Grönland'da yaşayan nüfus 57.500
civarındadır. Nüfusun büyük kesimi batı kıyısındaki küçük
kasabalarda yaşar. Grönlandlılar, hem Kalaallit (Inuit),
hem İskandinavya kökenlerini taşımaktadırlar ve Grönlandca (Greenlandic=Kalaallisut) dilini
konuşurlar. İki önemli şehri başkent Godthab (Nuuk) ile Godhavn'dır.
Ortalama
sıcaklığın -7 derece olmasına karşın iklim kuru ve güneşlidir.
Kışlar soğuktur ve buzlu bölgelerde sıcaklık yazın bile donma
noktasının altındadır.
Kasım 2008'de
yapılan özerkliğin genişletilmesi ile ilgili referandumda
halk,%75 oranında evet demiş, böylece Grönland hükümeti hukuk,
petrol gelirlerinin yarısı, adelet gibi daha birçok 32 konuda
Danimarka'dan bağımsızlığını kazanmıştır. Ancak halen
dışişlerinde Danimarka'ya bağlıdir ve devlet başkanı Kraliçe II.Margrethe’dir.
900 yılında Gunnbjorn
Ulfsson Grönland'ı keşfetmiştir. 986 yılında ise Kızıl Erik,
Grönland'da bir Viking sömürgesi kurdu. 1985 yılında AB'den
ayrılmıştır.
Atlas Okyanusu'nda
bulunan Grönland, Kuzey Amerika kıtasına bitişik olmakla
birlikte tarihsel olarak Avrupa ile bağları daha fazladır. Her
ne kadar geniş özerklikleri olsa da, Danimarka Kraliyet
Birliği'nin bir parçasıdır. Danimarka'ya bağlı
olarak 1973 yılında Avrupa Topluluğu'na dahil olan
Grönland, 1983’te yapmış olduğu bir halk oylaması sonucunda
Avrupa Birliği’nden ayrılma kararı almış ve gelişmelerin
ardından 1 Şubat 1985'de topluluktan ayrılmıştır; halen Avrupa
Birliği'nin dışındadır.
Yeni bir
araştırma, Grönland’daki buzulların daha önce varsayılandan 3
kat daha hızlı eridiğini savunuyor. Grönland’da, 2002-2005
arasında yılda 240 kilometre küp buzul eridi.
Kaynak: BBC
2005-2009
©
http://indigodergisi.com
Dergimizin linkini kaynak göstererek alıntı
yapabilirsiniz. |
YAZAR
HAKKINDA
