|
Yazar:
Mehmet Karaarslan
Teknoloji | 20 Haziran 2009 TSI 09:00
İran'da İnternetteki Yasaklar Nasıl Aşılıyor?
İran’da
hükümetin tüm çabalarına rağmen internetteki ‘yasaklı’ sitelere
erişim engellenemiyor. Peki bu engellemeler nasıl aşılıyor?
İnternetin,
toplumsal organizasyonların yanı sıra yerel olayların dünyaya
ulaştırılmasında da önemli işlevleri söz konusu. Çin ve İran
gibi ülkeler, internet kullanıcılarının belirledikleri sitelere
girmelerini engellemek için yoğun çaba harcıyorlar. Ancak
yaşananlar tüm engelleme çabalarına rağmen internette bir
çatlağın mutlaka bulunacağını gösteriyor.
Son olarak İran’da
yaşanan olaylar sırasında bir göstericinin öldürüldüğü
görüntüler, hükümetin tüm engelleme çabalarına rağmen dünya
medyasına yansıdı. Peki hükümetlerin tüm güçlerine rağmen,
internet nasıl galip çıkıyor, çatlakları ülkeler neden
engelleyemiyor? Artık İran ve Çin, sanal alemdeki kedi-fare
oyununu en iyi oynayan ülkeler olarak biliniyor. Geçen sekiz yıl
boyunca, İran’da internet kullanıcısı sayısı düzenli olarak
yılda yaklaşık yüzde 50 oranında büyüdü. Bugün nüfusun yüzde
36’sı internet kullanıyor. Ortadoğu ülkelerinin ortalaması ise
yüzde 26...
 İran,
kendi filtreleme yazılımını geliştirdi
Ülkede internetin
hızla yaygınlaşmasına paralel olarak, hükümet de internetin
filtrelenmesi için yoğun çaba harcıyor. ‘OpenNet Initiative’
adlı kuruluşun hazırladığı rapora göre İran, Çin’le birlikte
dünyanın en geniş filtreleme sistemine sahip. Daha önce ABD
yapımı SmartFilter adlı yazılımı kullanılıyordu ama bu yıldan
itibaren kendi geliştirdikleri bir yazılımı kullanmaya
başladılar. İran’lı yetkililerin internet filtrelemesindeki en
önemli kozları, sınırlı sayıda servis sağlayıcısına (ISP) izin
vermeleri. Ülkede internet hizmeti için lisans verilen opretaör
sayısı çok az ve tüm operatörler, BBC’nin İran servisi gibi
hükümetçe yasaklanan sitelere erişimi engellemek zorunda.
Engellenecek sitelerin listesi de elbette hükümetin
inisiyatifine kalmış durumda.
 Yol
kapalıysa tünel açılıyor
Türkiye’de de
geçerli olan bu durumda, yasaklı sitelere erişim kolaylıkla
sağlanıyor. Engelleme, kullanıcıların servis sağlayıcısı
tarafından girmek istedikleri site yerine, bir uyarı yazısının
bulunduğu başka bir siteye yönlendirilmeleri şeklinde
gerçekleşiyor. (Bkz.Ktunnel.com)
İnternet servis sağlayıcılar kullanıcıları istediği yöne
yönlendirebiliyor. Örneğin YouTube yasağında, youtube’un web
adresi yazıldığında servis sağlayıcısı, kullanıcıyı bağlanmak
istediği site yerine, sitenin erişimin yasal olarak engellendiği
uyarısının yer aldığı bir adrese yönlendiriyor ve ekranda sadece
sitenin erişime kapandığı yazısı beliriyor. Bunun aşılabilmesi
için servis sağlayıcısının sunduğu Alan Adı Sunucusu’nu (DNS-Domain
Name Service) değiştirmek yeterli oluyor. Böylelikle aynı servis
sağlayıcısı üzerinden farklı sunucular kullanılıyor ve servis
sağlayıcısının engellediği yol altından bir tünel açılıyor.
Proxy sistemiyle erişim engelleri aşılabiliyor
Ancak bazı
durumlarda erişilmek istenen sitenin IP numarasına da engel
konabiliyor. Bu durumda da ‘proxy servisi’ adı verilen, farklı
IP adreslerinden internet ulaşımını mümkün kılan servisler
kullanılabiliyor. Proxy servisi, internet üzerindeki yerel bir
ağ ya da internete bağlı bir bilgisayar ile dış dünya arasındaki
ilişkiyi sağlayan bir yardımcı geçiş sistem olarak
tanımlanabilir. Genel olarak uluslararası internet
bağlantılarındaki yoğunluğu azaltmak, erişimleri hızlandırmak ve
ağı daha etkin kullanmak için proxy servisleri aynı zamanda
herhangi bir servis sağlayıcısı tarafından engellenen sitelere
erişim için de kulanılıyor.
 Açık
yapısıyla Twitter engel tanımıyor
İnternette
engelleri aşma yöntemleri, genel kullanıcı için zaman zaman
karışık olabiliyor. Ancak son dönemde popülerleşen paylaşım
sitesi Twitter, bu konuda farklı kanallar açıyor. Facebook gibi
pek çok sosyal paylaşım sitesinden farklı olarak,Twitter
kullanıcıları servisi kullanmak için Twitter.com’a girmek
zorunda değil. Bu ekonomik bakımdan hiç de akıllıca değil.
Çünkü, site potansiyel reklam verecek şirketlere, tüm Twitter
kullanıcılarının reklamı göreceği garantisini veremiyor. Ancak
Twitter’ın tamamen açık yapısı nedeniyle, tüm kullanıcılar cep
telefonları, Blackberry’ler ve elbette web üzerinden siteye
mesaj gönderip, mesaj alabiliyorlar. Sitenin bu açık yapısı da
hükümetlerin, siteyi kontrol edebilmelerinde önemli bir güçlük
çıkarıyor.
İfade özgürlüğünde internet teknolojilerinin
kullanımı ABD’nin gündeminde
İran’da son
yaşananlarda Twitter’ın oynadığı önemli rol ABD yönetiminin
ilginç isteğiyle de onaylandı. ABD yönetimi, protestoların
sürdüğü İran'dan bilgi akışının sürekliliğinin sağlanması adına,
Twitter’dan planladığı 90 dakikalık bakım kesintisini
ertelemesini istedi. Sitenin yönetimi de bu isteğe olumlu
karşılık verdi.
Çin’in son sansür hamlesi
Sanal alemde
yaşanan bu kedi-fare oyununda son olarak Çin ilginç bir hamle
yaptı. Temmuz ayından itibaren Çin’de satılacak her bilgisayara
‘Green Dam Youth Escort’ adlı filtreleme yazılımı yüklenmesi
zorunlu hale getirlecek. Çinli yetkililer bu yazılımın
pornografik ve şiddet içerikli sitelere girmeyi engellemek
amacıyla kullanılacağını söylüyor. Ancak bunun internet
sansürünün bir adım öteye götürüldüğü şeklindeki yorumlar
yaygın.
 |
YAZAR
HAKKINDA BİLGİ